1At a glance
Where does the “I” go? On the last word, whichever it is: the word itself, değil or mı. Hazırım, “I’m ready”; hazır değilim; hazır mıyım?
| who | yes | değilnot | mıquestion |
|---|---|---|---|
| benI | hazırım | hazır değilim | hazır mıyım? |
| senyou | hazırsın | hazır değilsin | hazır mısın? |
| ohe, she | hazır | hazır değil | hazır mı? |
| bizwe | hazırız | hazır değiliz | hazır mıyız? |
| sizyou (pl.) | hazırsınız | hazır değilsiniz | hazır mısınız? |
| onlarthey | hazırlar | hazır değiller | hazırlar mı? |
2The key points
- “To be” isn’t a word here but an ending on the word itself: hazırım, “I’m ready”. You can leave out ben: the ending already says who.
- O gets no ending at all: O hazır, “he’s ready”. Onlar gets -lar: hazırlar, hazır değiller.
- The endings go by the four teams: hazırım, öğrenciyim, yorgunum, Türk’üm. After a vowel a y slips in before -ım and -ız: hastayım, mutluyuz. -sın and -sınız don’t need one: hastasın.
- Değil is the “not” for anything without a verb: evde değil, çay değil, hazır değil. It never changes itself, its vowel is always i: değilim, değiliz. A verb has its own “not”, inside it: gelmiyorum.
- Mı is written as a word of its own, but takes its vowel from the word in front: hazır mı, evde mi, yorgun mu, Türk mü. It goes straight after whatever you’re asking about.
- A verb works the same way: geliyor musun?, and with “not”, gelmiyor musun? After -yor it’s always mu.
- Hayır is the “no” you answer with; the “not” inside a sentence is değil. No need to say it all again: Hayır, değilim is a whole answer.
3How it works
| yes | not | question | |
|---|---|---|---|
| hazırback vowel | hazırım | hazır değilim | hazır mıyım? |
| iyifront vowel | iyiyim | iyi değilim | iyi miyim? |
| yorgunrounded | yorgunum | yorgun değilim | yorgun muyum? |
| Türkfront rounded | Türk’üm | Türk değilim | Türk müyüm? |
| hastaends in a vowel | hastayım | hasta değilim | hasta mıyım? |
Look down the middle column: değilim is the same in every row, whatever stands in front of it. Only the ending on the word itself and mı change to fit.
And move mı, and you’re asking about something else:
The lessons haven’t got to this yet, but you’ll hear it straight away. Put değil and mı one after the other and you get “aren’t you…?” with no verb at all. The ending goes on the last word as ever, which is mı, and its vowel comes from değil, so it’s always i:
And değil mi? on its own at the end of a sentence is “isn’t it?”, “right?”: you’re asking someone to agree. It takes no ending, and goes after any sentence, a verb’s too.
And onlar’s -lar is often left off when it’s already plain there are several of them: Onlar hazır, Komşular evde. Both are right.
4In real life
5Where it’s easy to slip
| Not like this | Like this | Why |
|---|---|---|
| Ben hazır değil. | Ben hazır değilim. | Ben doesn’t do the job: the ending is still needed, and it sits on değil. |
| Hazırsın mı? | Hazır mısın? | The ending moves onto mı: it’s the last word. |
| Öğrenciim. | Öğrenciyim. | Two vowels can’t meet: a y goes between them. |
| Anlıyor değilim. | Anlamıyorum. | Değil isn’t for a verb: a verb’s “not” is inside it. |
| Yorgun değilsin mi? | Yorgun değil misin? | Here too the ending moves onto the last word, mı. |
| Hazır mılar? | Hazırlar mı? | Onlar’s -lar stays on the word, in front of mı. |
6Check yourself
Four questions, and each brings two or three rules together: where the ending sits, which vowel it takes, and whether it needs a y. Each wrong answer slips on just one thing, so check every letter.
1At a parents’ evening a woman comes over to you. Ask her politely whether she’s the teacher.
2They’re offering you food again. How do you say “I’m not hungry, I’m full”?
3You know someone’s coming tomorrow. Ask whether it’s Can, and not somebody else.
4“— Do you understand Turkish? — No, I don’t.” Fill in the answer.
— Türkçe anlıyor musun? — Hayır, ?